In dialoog met de cliënt

Bewoners aan het woord over hun welbevinden

Wat vinden de bewoners van de volwassenwerking over hun welbevinden en hoe ervaren ze de begeleiding die ze vanuit Sint-Lodewijk krijgen? Dat wilde de gebruikersraad van de volwassenwerking graag te weten komen met als doel de werking bij te sturen en het welbevinden van de bewoners naar een hoger level te tillen.

Methodologie

Alle bewoners (46) van beide campussen (Diepenbroek en Den Binder) werden tussen april en mei 2019 bevraagd aan de hand van een gestructureerd interview. De interviewer overliep samen met elke bewoner een uniforme vragenlijst die gebaseerd werd op de Personal Outcomes Scale (POS), een gestandaardiseerde bevraging. Deze lijst werd aangevuld met vragen omtrent begeleiding, de dimensie tevredenheid en de dimensie belangrijkheid om tot meer genuanceerde en gedetailleerde inzichten te komen.
In totaal werden 35 verschillende items bevraagd, te clusteren onder de domeinen: persoonlijke ontwikkeling, zelfbepaling en communicatie, persoonlijke relaties, sociale inclusie, rechten, emotioneel welbevinden, fysiek welbevinden, materieel welbevinden, begeleiding volwassenwerking én globale tevredenheid volwassenwerking. Per item scoorde de bewoner zijn situatie (keuze uit 3 opties), gaf aan hoe belangrijk dit item voor hem is (3 opties) en hoe tevreden hij erover is in zijn leven (3 opties).
De gespreksduur varieerde tussen de 40 minuten en 2 uur. Alle interviews werden afgenomen door dezelfde interviewer en gingen voornamelijk door in de kamer van de bewoner. 17 bewoners lieten zich tijdens het gesprek bijstaan door een persoon die hen goed kent.
Hoewel de verwerking anoniem gebeurde, wilden maar liefst 30 bewoners hun resultaten delen met hun mentor/trajectbegeleider zodat verdere opvolging van de inhoud mogelijk is.

Het welbevinden in kaart gebracht

Per domein volgen de globale resultaten van de bevraging.

Domein persoonlijke ontwikkeling

De graad van zelfredzaamheid onder de bewoners is erg divers, ongeacht de campus waarop ze verblijven. Een vaak gehoorde opmerking is dat bewoners de zaken die ze zelf kunnen, effectief ook zelf willen doen. Over het algemeen wil een bewoner niet dat een begeleider zaken uit handen neemt, ook niet om tijd te besparen. Dit laatste komt vooral op campus Den Binder significant vaker voor.
Het merendeel van de bewoners volgt momenteel geen cursus of opleiding of is noch vaardigheden aan het bijleren. Dit wordt door de band genomen niet als een gemis ervaren.
Het gebruik van computer, tablet of telefoon wordt door het overgrote deel van de bewoners als onmisbaar in hun leven bestempeld, ook door diegenen die er niet dagelijks gebruik van maken. Op dit vlak schuilen dan weer wel enkele vragen tot bijleren, die zich in de eerste plaats op individueel niveau situeren.

Domein zelfbepaling en communicatie

Door de band genomen kunnen we stellen dat bewoners zowel het maken van eigen keuzes, het ‘nee’ kunnen zeggen, als het zichzelf goed kunnen uitdrukken heel belangrijk vinden. De tevredenheid hierover is iets lager op campus Den Binder en de aanleunappartementen (eveneens op campus Den Binder) dan op campus Diepenbroek. Het gevoel om geen eigen keuzes te kunnen maken of negatieve reacties te krijgen van begeleiders bij het uiten ervan, speelt een rol in de ontevredenheid bij sommige bewoners.

Domein persoonlijke relaties

Het merendeel van de bewoners neemt vaak (21) of soms (18) deel aan sociale activiteiten. Een 6-tal bewoners nooit. De tevredenheid erover is groot.
Contact met familie is erg belangrijk en de tevredenheid over dit contact is groot. Contact met vrienden ligt wat moeilijker: Een significant grote groep van 11 bewoners heeft nooit contact met vrienden. Dit terwijl bewoners het hebben van contact met vrienden voornamelijk aanduiden als iets (heel) belangrijks (36 bewoners). We merken dan ook een sterke samenhang met de (on)tevredenheid. Vooral het gemis aan (contact met) vrienden wordt als reden van ontevredenheid aangehaald. We merken geen opmerkelijke verschillen op tussen de campussen.
Het merendeel (35) van de bewoners weet bij wie ze terechtkunnen voor hulp of wanneer ze vragen hebben, 7 weten dit min of meer en 3 niet. Een opmerkelijke vaststelling is dat bewoners zo goed als over de hele lijn aangeven zich (enkel) tot professionelen te richten wanneer ze hulp of advies nodig hebben. Bewoners vinden het belangrijk dat ze bij iemand terechtkunnen wanneer ze hulp nodig hebben. De meesten (31) zijn (heel) tevreden, 10 redelijk tevreden en 3 niet. We merken op dat de ontevredenheid zich enkel situeert bij de bewoners van campus Den Binder.

Domein sociale inclusie

We zien geen opvallende verschillen tussen de campussen op gebied van sociale inclusie. Een minderheid van 13 bewoners heeft frequent contact met derden of bezoekt mensen in de buurt, maar liefst 17 bewoners soms en 15 nooit. Niettegenstaande vinden slechts 9 personen deze vorm van sociaal contact niet belangrijk, 5 redelijk en 31 bewoners vinden dit contact (heel) belangrijk. Desalniettemin voelen 30 bewoners zich (heel) tevreden over dit aspect in hun leven, 10 redelijk tevreden en 5 bewoners niet.
Het merendeel van de bewoners (34) onderneemt regelmatig zaken zoals winkelen, iets gaan drinken/eten of andere recreatieve activiteiten. De meerderheid vindt dit belangrijk (slechts 4 redelijk en 1 niet). 31 bewoners zijn tevreden over hun deelname aan dit soort activiteiten in hun leven, 9 eerder tevreden en 4 niet. 1 persoon geeft aan niet tevreden te zijn omdat deze winkelen als een noodzakelijk kwaad ziet en het niet graag doet, maar toch moet doen.

Domein rechten

De meeste bewoners geven te kennen een plek te hebben waar ze zichzelf kunnen zijn én hebben ook zo’n plek in de volwassenwerking. Niet elke bewoner heeft een sleutel van de eigen kamer, maar de meesten ervaren dit niet als problematisch. Ongeveer de helft van de bewoners met een relatie is tevreden over het kunnen samen zijn met de partner. Er is geen ontevredenheid over het al dan niet gaan stemmen tijdens de verkiezingen.

Domein emotioneel welbevinden

Het merendeel van de bewoners geeft aan zich min of meer gelukkig en veilig te voelen én goed te zijn in de dingen die hij doet. In het algemeen zien we een hogere mate van emotioneel welbevinden (zich gelukkig voelen) in Diepenbroek dan in Den Binder. Op vlak van het zich veilig voelen zien we geen opmerkelijke verschillen naargelang de campus.

Domein fysiek welbevinden

Het merendeel van de bewoners (32) geeft aan voldoende rust en ontspanning te hebben. Opmerkelijk is dat geen van de bewoners van de aanleunappartementen toekomt aan voldoende rust of ontspanning.
(Gezond) eten is belangrijk en neemt eveneens een centrale plaats in in het leven van vele bewoners in. De ontevredenheid over ‘gezond’ eten gaat eerder over ontevreden zijn over de smaak van het eten of het (omwille van een dieet) niet mogen eten van voeding die men lekker vindt.
Gezondheid is belangrijk voor alle bewoners. We zien een sterke samenhang tussen de frequentie van ziek zijn/pijn hebben en de tevredenheid over de eigen gezondheid. Hoe meer men ziek is of pijn heeft, hoe meer ontevreden men is.
Uitgerust kunnen opstaan is voor de overgrote meerderheid van bewoners (heel) belangrijk. Dat lukt echter niet iedereen. Moe opstaan is vaak het gevolg van het ziektebeeld, het nemen van bepaalde medicatie of van de combinatie te laat in bed liggen én te vroeg moeten opstaan. Dat laatste is niet steeds een eigen keuze, maar is soms een gevolg van personeelstekort.
Het merendeel van de bewoners is tevreden over hoe ze zich voelen bij de verzorging. Aangehaalde redenen van ontevredenheid zijn het moeilijk hebben met de achteruitgang van de eigen zelfredzaamheid, de verzorging die soms te snel moet verlopen of het niet goed maken en opvolgen van afspraken tussen begeleiders en thuisverpleging.

Domein materieel welbevinden

De meeste bewoners vinden de volwassenwerking een plaats waar ze zich thuis voelen, kunnen die zaken kopen die ze echt nodig hebben en zijn (relatief) tevreden over het lekker en gevarieerd zijn van hun eten. De tevredenheid over de smaak van het eten ligt lager in Den Binder.

Domein begeleiding volwassenwerking

Tijdens het beantwoorden van de vragen die bewoners beantwoordden rondom de begeleiding die ze krijgen bij de volwassenwerking, gaven ze heel wat kanttekeningen mee om hun antwoorden te duiden.
Zo ligt bejegening door begeleiders enorm gevoelig. Bewoners willen niet onvriendelijk of zoals een kind behandeld worden. Niettegenstaande dat ‘je mening kunnen uitdrukken’ een must is voor de meeste bewoners, heeft meer dan een derde ervan het gevoel dit niet (steeds) te kunnen. Dit vormt een punt van ongenoegen. Respect voor de persoonlijke mening, eigenheid en privacy zijn basisattitudes die bewoners van de begeleiding verwachten.
Mee mogen nadenken over de hulpverlening en hierover op een begrijpbare manier inlichtingen verkrijgen, is voor zo goed als iedereen belangrijk. Bewoners zijn hier door de band genomen tevreden over. Sommigen van hen vragen zich af of er in de volwassenwerking wel nog met de handlingsplannen gewerkt word omdat het lang geleden is dat ze hier zelf iets over vernomen hebben.
Wat betreft activiteiten laten sommige bewoners zich eerder negatief uit over het aanbod. Zo voelen bepaalde activiteiten kinderachtig aan. Er wordt ook aangekaart dat intekenen op een activiteit meteen een engagement voor twee jaar betekent, wat velen te lang vinden. Dat er steeds een verplichte deelname is bij inschrijving, is ook een punt van ontevredenheid. Bewoners willen de vrijheid hebben om ook eens ‘nee’ te kunnen zeggen of niet deel te nemen wanneer ze eens echt geen zin hebben.

Domein globale tevredenheid volwassenwerking

De dromen en verzuchtingen van bewoners zijn divers. Twee erg vaak gehoorde wensen zijn: meer begeleiders hebben én meer uitstappen of sociale activiteiten doen of sociale contacten hebben. Meer begeleiders hebben, zorgt voor een groter gevoel van veiligheid bij de ene en schept meer mogelijkheden om een uitstapje te doen voor de andere. Meer uitstappen of activiteiten doen, betekent hoe dan ook dat er meer begeleiders nodig zijn. Het meer ruimte (wederom: meer begeleiders) hebben om individuele activiteiten uit te voeren, staat eveneens op de verlanglijst van velen. De interne sfeer en sociale cohesie vinden bewoners eveneens belangrijk.

Aan de slag met de resultaten van de meting:  Tijdslijn verdere actieplanning 

27/05/2019: terugkoppeling globale resultaten aan gebruikersraad
28/05/2019: terugkoppeling globale resultaten op informatiemoment aan bewoners op campus Diepenbroek en campus Den Binder
07/06/2019: voorstelling project ‘anders organiseren’ –waarin resultaten van de tevredenheidsmeting in worden opgenomen – aan bewoners
Juli/augustus 2019: afwerken resultatenrapport bevraging welbevinden
Najaar 2019: actiepunten formuleren vanuit resultaten van tevredenheidsmeting, in samenspraak met begeleiders en gebruikersraad 
2019-2020: uitrol actiepunten
Voorjaar 2021: nieuwe meting ‘welbevinden bewoners volwassenwerking’